• : 05462764770
Geleneksel Mardin Taş evlerinin özellikleri ve kullanılan malzemeler!
img
Yerel

Geleneksel Mardin Taş evlerinin özellikleri ve kullanılan malzemeler!

    Mardin denilince ilk akla gelen Mardin Taş Evleri, mimari tarihi ve kültürel yapıları ile adeta bir Ortaçağ kasabasını andıran görüntüsü ile tarihe meydan okuyor. Taş yapısı ve kültürel dokusuyla kışın sıcak, yazın serin özelliği ile herkesin yaşamak istediği Mardin Taş evlerinin özelliklerini sizin için derledik.

    Mardin, Güneydoğu Anadolu'nun değişik bir yapılaşma gösteren ilginç yerleşmelerindendir. Kent, Mazı Dağları'nın (Masius) güney yamaçlarında, doğudan batıya 2.500 m uzunluğunda, 500 m genişliğinde bir alana kurulmuştur.

    Mardin denilince ilk akla gelen Mardin Taş Evleri, mimarlık harikası olarak geleneksel yaşayın bir simgesidir. 1979 yılında kentsel SİT alanı ilan edilerek bu evler koruma altına alınmıştır.

    Bölgede kolayca erişilebilen sarı kalker taşı, Mardin Evleri’nin başlıca yapı malzemesi olmuştur. Kapı, pencere, asma kat gibi zorunlu kullanımların dışında ahşap işçiliğine yer verilmemiştir.  Yüksek tavanlı evler kışın soğuğundan, yazın sıcağından korumaya yönelik içe dönük olarak inşa edilmiştir. Ayrıca sahip oldukları 4 metrelik duvarlarıyla da sert iklimlere karşı koruma oluşturmaktadırlar.


TAŞIN CAN BULDUĞU MARDİN EVLERİ      
       Kaleden ve karşıdan bakıldığında, Mardin evleri bir-biri üstüne yığılmış gibidir. Doğal konumdan doğan bu üst üstelik ve sıkışık yapılaşma, kente özgün bir görünüm kazandırmaktadır. Çevrenin ağaçlıklı görünümüyle kale eteğinden başlayarak ovaya doğru teraslar biçiminde inene ak evler, ilginç bir çelişki yaratmaktadır.

    Ortaçağ mimarisinin günümüzde de sürdüren bu yapılaşma "Kuzey Suriye mimarisine sıkı sıkıya bağlı olan Şanlıurfa ve kuzey etkileriyle karışık Diyarbakır'ın şehircilik yapısından tamamıyla farklı olarak, bir kapalı bölge karakteri göstermektedir.
 Mardin, Anadolu ev mimarisinde, Orta Anadolu’nun Niğde, Kayseri şehirlerde daha yaygın olarak da Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nde örneklenen, “Kuzey Suriye ile benzeşen” diye tanımlanan taş mimarinin görüldüğü önemli şehirlerden biridir.

     Gerçekten de bölgede çok sayıda ocağı olan sarı kalker taşı, yapı üretimine egemen olmuş, ahşaba, kapı, pencere, asma kat gibi zorunlu kullanımları dışında yer verilmemiştir. Böylece taş, süslemeden, taşıyıcı sisteme kadar her yapı elemanını belirlemiştir. Bu mimarinin biçimlenmesindeki etkenlerden bir diğeri bölgenin iklimidir. Ayrıca mimaride önemli bir yere sahip eyvan, revak gibi yarı açık mekanlar, özellikle batı güneşine karşı gölgede kalabilecek biçimde yönlendirilmiştir.

    
    Tarihsel geleneğin günümüze dek sürdürülmesinin bir sonucu olarak özgün mimari karaktere sahip bir yapılaşmayla birlikte anılan Mardin’in, kentle özdeşleşen kagir evleri, gerek plansal özellikleri gerekse malzeme ve bezemeleriyle Anadolu konut mimarisinde ayrıcalıklı bir konuma sahiptir.

MARDİN EVLERİNDE KULLANILAN MALZEME

        Mardin evlerinde kullanılan malzeme Coğrafi İşaret Tescilli Mardin Taşı' dır. Ancak kullanılan bu taş normal taştan farklı olarak adlandırılan açık renkli sarımsı yapıdadır. Bu taşların en büyük özelliği kesilebilmesinden dolayı rahat bir şekilde işlenebilir özellikte olması zengin süsleme elde edilmesini sağlamıştır.

     Kolay işlenen ve ocaktan çıkartılan bir süre sonra sertleşen bu kireçli oluşum Mardin yapılarının her devrinde aynı rahatlıkla halen kullanılmaktadır. Bu evlerde herhangi bir sıva malzemesi kullanılmaz. Belirli zamanda taşların temizlenmesi amacıyla, taş kırıntıları kum haline getirilerek ve bu kum ile duvar temizlenir. Duvarların örülme işleminde ise kireç ile karıştırılan bu kumdan harç elde edilir. Bu harç ile duvar örülür. Mardin’de ahşap malzemenin kullanılmamış olması azlığından değil, Mardinlilerin taşçı geleneğine sıkı sıkıya bağlı olmasından kaynaklanmaktadır. O kadar yerleşmiştir ki bugün bile beton yapılar yadırganmaktadır .


MARDİN EVLERİNİN MİMARİ PLAN AÇISINDAN İNCELENMESİ
 
        Mardin evleri kalenin eteklerinden ovaya doğru birbiri üzerine yükselen teraslar halinde, tepenin güney yamacına yerleşmişlerdir. Yeri volkanik bir bölgedir. Tarihsel geleneği günümüzde sürdüren yapılaşma özgün bir mimari gelişmiştir. Mardin’deki tüm yapıların ön avlu cepheye bakmaktadır. Mezopotamya ovasına açılan kapılar tepenin eğimi üzerinde kuruldukları için en az iki katlıdır. Hiçbir evin gölgesi birbirinin üzerine düşmemektedir.



     Güneş ışınlarının aksine düzenlenen daracık sokaklar iklim şartlarına göre yazın kavuruculuğunda gölgede kalıp insanları sıcaktan korur. Bu evlerde kullanılan taşlar sıcak ve soğukta daha da sertleşir. Taşların özelliklerinden dolayı yazları serin kışları sıcak olur. Kat tavanının meydana getirilişinde çapraz tonozlar kullanılır. Tavanlar iki veya dört tonozlu şekilde olur. Daha önce en az iki katlı olduğunu söylemiştik, alt kattan üst kat genellikle günümüzde kullanılmamakla beraber; ahır, alt kiler vb. amaçlarla kullanılmıştır. Giriş kapısından alt katın avlusuna girilir. Alt kattan üst taştan yapılan bir merdiven ile çıkılır.



    Eski Mardin evleri harem ve selamlık denilen iki bölümden oluşur. Erkeğin konuklarını ağırladığı oda vardır. Taş işçiliği açısından bu oda genelde evin özen gösterilmiş odasıdır. Bu bölümde kahve ocağı vardır. Ayrıca ev sakinlerinin ikamet ettikleri yer vardır. Büyük evler genelde olup mardinLife tipi olanlar da vardır. Harem bölümünün odalarında işlevsel bir ayrım gözetilmemiştir odalarda yemek yenilip, yatılıp ve oturulabilir durumdadır.

        Günümüzde odalardan biri konuk odası düzenlenmiştir. Odalar avluya bakan revaklı yanlarında sıralanmıştır. Yazları kesme taş döşemeli eyvanda oturulur, geceleri yatılır. İklim nedeniyle kapı ve pencereler   küçük   tutulmuştur.
        Mardin  evlerinde   mimariye   uygun   olarak   trabzanlar   taşından   yapılmaktadır.



İlginizi Çekebilir

  • img

    “Tüm Müslümanları ve insanlığı bütün imkanlarıyla Kudüse sahip çıkmaya davet ediyorum”

    Haberi İncele
  • img

    Mardinde fırınlara yönelik sıkı denetim

    Haberi İncele
  • img

    Kurmanci Kürtçesiyle Hazırlanan Kuran Mealinın Android ve Iphone Uygulaması Çıktı.

    Dünya
    Haberi İncele
  • img

    Mardin de Mercimek Tohumu ve Süt Sağım Makinesi Dağıtımı Yapıldı.

    Yerel
    Haberi İncele
  • img

    Korona virüs Mardinde emlak sektörünü de olumsuz etkiledi

    Dünya
    Haberi İncele
  • img

    Bediüzzamanın talebesi Hüsnü Bayramoğlu ağabey vefat etti.

    Türkiye
    Haberi İncele
  • img

    Mardine tıp fakültesi açılıyor

    Dünya
    Haberi İncele
  • img

    Çiftçilerin Elektrik Sorunları İçin DEDAŞ Yetkilileri İle Görüştüler

    Türkiye
    Haberi İncele
  • img

    MAÜ, Online Eğitim İle Beytülmakdisi Gelecek Nesillere Aktaracak

    Haberi İncele
  • img

    Yeni Kızıltepe sporun final maçlarının programı belli oldu

    Haberi İncele